B1 · 17. Cümleleri birleştirmek
17.4 Zaman bağlaçları: when, while, after
Neden zorlanıyoruz
Türkçede zaman bağlantısı ek ile kuruluyor: "gelince", "yemeden önce", "bitirdikten sonra", "ben çalışırken". Fiilin sonuna geliyor ve zamanı taşıyor.
İngilizcede bağlaç önde duruyor ve asıl kural şu: bu bağlaçların yanında will kullanılmıyor — anlam gelecek olsa bile.
• When I finish, I will call you. ✓
• When I will finish, I will call you. ✗
Bu, if ile aynı kural (12.4 ve 15.1) ve aynı sebepten zor: Türkçede "bitirince" eki zamanı kendi taşıyor, o yüzden İngilizcede de gelecek işaretlemek gerektiği hissediliyor.
İkinci zorluk: when ile while ayrımı. İkisi de Türkçede "-ken" olabiliyor ama while süregelen bir işe, when bir noktaya bakıyor.
Üçüncüsü: until ve by karışması — ikisi de "kadar" diye çevriliyor ama farklı şey söylüyorlar.
Temel kural: will yok
when, before, after, until, as soon as, once — hiçbirinin yanında will kullanılmıyor.
When I will arrive, I'll call you.
When I arrive, I'll call you.
I'll wait until you will come.
I'll wait until you come.
As soon as I finish, I'll let you know.
Call me before you leave.
I'll do it after I've eaten.
Perfect kullanılabiliyor — will değil.
when ve while
while süregelen bir işe (genelde continuous), when bir noktaya bakıyor.
İkisi arasındaki en işe yarar ipucu: while genelde was/were + -ing ile geliyor, when ise past simple ile. "While I was walking, when I saw her."
While I was cooking, the phone rang.
Uzun iş + kesen olay.
When the phone rang, I was cooking.
Aynı olay, ters kuruluş.
I met her while I was living in Izmir.
When I was a child, we lived in Bursa.
when uzun dönem için de kullanılıyor.
While you're at it, can you check the oil?
Hazır yapıyorken.
before ve after
Sıra açık olduğu için perfect zorunlu değil; ikisi de doğru.
I'll call you before I leave.
After I finished, I went home.
After I had finished, I went home.
Perfect de doğru — resmi yazıda tercih ediliyor.
Before going out, lock the door.
Arkasına -ing de gelebiliyor.
After I will finish, I'll call.
After I finish, I'll call.
until ve by: ikisi de kadar
until o ana kadar süren bir şeyi, by o ana kadar tamamlanacak bir şeyi anlatıyor.
Ayırt etme: cümlede finish, send, complete gibi bitiren bir fiil varsa by. wait, stay, work gibi süren bir fiil varsa until. Türkçe "kadar" ikisini de kapsadığı için bu hata çok sık.
I'll wait until six.
Altıya kadar bekleyeceğim — süreklilik.
I'll finish it by six.
Altıya kadar bitireceğim — tamamlanma.
I'll finish it until six.
I'll finish it by six.
I won't leave until you arrive.
Can you send it by Friday?
as soon as, once, the moment
Bir şey olur olmaz başka bir şeyin olacağını söylüyorlar.
I'll call you as soon as I get home.
Once you've finished, you can go.
The moment I saw it, I knew.
Gördüğüm an.
Let me know the minute you hear anything.
when + past perfect
İki geçmiş olay varsa hangisinin önce olduğu past perfect ile netleşiyor (13.2).
When I arrived, she had already left.
O önce gitti.
When I arrived, she left.
Ben varınca gitti.
After he had eaten, he went out.
Zaman ifadesi başta ve sonda
Bağlaç başta olursa virgül var, sonda olursa yok. Türkçede zaman ifadesi genelde başta durduğu için bu sıra tanıdık.
When I finish, I'll call you.
Virgül var.
I'll call you when I finish.
Virgül yok.
While I was waiting, I read a book.
I read a book while I was waiting.
Kendini sına
Cevabı görmeden önce kendin kur.
Hatayı bul: "I'll call you when I will get home."
I'll call you when I get home.
Zaman bağlaçlarının yanında will kullanılmıyor.
until mi by mı: "Can you finish it ___ Monday?"
by Monday
Tamamlanma → by; süreklilik → until.
when mi while mı: "___ I was driving, I heard the news."
While
Süregelen iş → while + continuous.
Türkçe: "Eve varır varmaz seni arayacağım."
I'll call you as soon as I get home.
as soon as + geniş zaman, sonuç yanında will.