B1 · 17. Cümleleri birleştirmek
17.5 Kısa cümlelerden kurtulmak
Neden zorlanıyoruz
Bu ders yeni bir kural öğretmiyor; bu ünitede öğrendiklerini birleştirmeyi öğretiyor.
Sorun şu: dilbilgisi ilerledikçe cümlelerin doğru oluyor ama kısa kalıyor. "I woke up. I was late. I called a taxi. The taxi came late." Her cümle kusursuz, bütün kopuk.
Bunun bir sebebi var ve Türkçeyle ilgili: Türkçe uzun cümleyi eklerle kuruyor ve bir cümlede birçok yan cümle taşıyabiliyor ("geç kalktığım için taksi çağırdım ama taksi gecikti"). İngilizcede aynı şeyi yapmak için ayrı kelimeler gerekiyor ve bu kelimeler bilinmediğinde cümle bölünüyor.
Pratikte bu, konuşma sınavlarında ve iş görüşmelerinde en çok fark edilen şey. Dilbilgisi hatası olan ama akıcı konuşan biri, hatasız ama kopuk konuşandan daha iyi değerlendiriliyor.
Bu ders bir araç kutusu: aynı bilgiyi daha az ve daha bağlı cümleyle söylemenin yolları.
1. Özne tekrarını atmak
İki cümlenin öznesi aynıysa ikinci kez söylemek gerekmiyor.
I woke up late. I missed the bus.
I woke up late and missed the bus.
She opened the door. She went in.
She opened the door and went in.
The food was good. The food was cheap.
The food was good and cheap.
2. Sıfat cümlesiyle sıkıştırmak
İkinci cümle birincideki bir ismi tanımlıyorsa who/which/that ile içine alınıyor (17.3).
I have a friend. He lives in Berlin.
I have a friend who lives in Berlin.
I bought a phone. It was quite cheap.
I bought a phone that was quite cheap.
We stayed at a hotel. It was near the beach.
We stayed at a hotel near the beach.
Daha da kısa: that was atılabiliyor.
3. -ing ile bağlamak
Aynı öznenin iki eylemi varsa biri -ing ile bağlanabiliyor. Bu, yazıda çok yetkin duyuluyor.
Bu yapıda iki eylemin öznesi aynı olmak zorunda. "Walking home, the rain started" yanlış — yağmur eve yürümüyor. Doğrusu: "While I was walking home, it started to rain."
I sat down. I opened my laptop.
I sat down, opening my laptop.
Walking home, I saw an accident.
Eve yürürken.
Having finished my work, I went out.
İşimi bitirdikten sonra — resmi.
He left early, saying he was tired.
4. Sebep ve sonucu bağlamak
İki olay arasında sebep ilişkisi varsa bunu söylemek, iki ayrı cümle kurmaktan iyi (17.1).
It was raining. We stayed in.
We stayed in because it was raining.
The traffic was bad. I was late.
The traffic was bad, so I was late.
It was expensive. I bought it.
Although it was expensive, I bought it.
5. Zaman ilişkisini göstermek
Olaylar sırayla olduysa bunu bağlaçla söylemek anlatıyı akıtıyor (17.4).
I finished work. I went to the gym.
After I finished work, I went to the gym.
I was cooking. The phone rang.
While I was cooking, the phone rang.
As soon as I got home, I went to bed.
Fazla birleştirmek de sorun
Her şeyi tek cümleye sıkıştırmak da okunmuyor. İyi yazı değişken uzunlukta cümlelerden oluşuyor.
I woke up late and I missed the bus and I called a taxi and the taxi came late and I was late for the meeting.
I woke up late and missed the bus, so I called a taxi. Unfortunately, it came late and I was late for the meeting.
Üç kısa cümle art arda monoton; beş bağlaçlı tek cümle takip edilemez.
Konuşurken nasıl uygulanır
Konuşma hızında bunları planlamak zor. Pratik yol: bir cümleyi bitirmek üzereyken bağlaçla devam etmeyi alışkanlık yapmak.
…, which was great.
Bir şey anlattıktan sonra yorum eklemenin en kolay yolu.
…, so I decided to…
…, even though it was difficult.
…, and that's why I…
The thing is, …
Açıklamaya geçişin doğal yolu.
Kendini sına
Cevabı görmeden önce kendin kur.
Birleştir: "I was tired. I went to bed early."
I was tired, so I went to bed early.
Sebep-sonuç → so.
Birleştir: "I have a colleague. She speaks four languages."
I have a colleague who speaks four languages.
Tanımlama → sıfat cümlesi.
Hatayı bul: "Walking home, the rain started."
While I was walking home, it started to rain.
-ing bağında iki eylemin öznesi aynı olmak zorunda.
Birleştir: "The hotel was expensive. We stayed there."
Although the hotel was expensive, we stayed there.
Karşıtlık → although.