Korkma KonuşÖğren

A1 · 5. Soru ve olumsuzluk

5.1 Soru kurma: do, does, did

Neden zorlanıyoruz

Türkçede "geliyor musun" derken cümlenin yapısı hiç değişmiyor: sadece -mu eki ekleniyor. Kelime sırası aynı kalıyor, yeni bir kelime girmiyor.

İngilizcede soru iki şeyi birden değiştiriyor: kelime sırası bozuluyor ve çoğu zaman cümlede olmayan bir yardımcı fiil ortaya çıkıyor. "You come" → "Do you come?" — hiç yoktan bir kelime geliyor.

Bu yüzden Türkçe konuşanlar soruyu tonlamayla yapma alışkanlığı geliştiriyor: "You come tomorrow?" Anlaşılıyor ama yazıda açıkça yanlış ve konuşmada da acemi duyuluyor.

İyi haber: kural tek ve istisnasız. Bir kez oturunca bu konu kapanıyor.

Temel sıra

Yardımcı fiil + özne + fiilin yalın hali. Yardımcı fiil zamanı ve kişiyi taşıdığı için asıl fiil çekimlenmiyor.

Üç zamanın üç yardımcısı: do (geniş zaman), does (geniş zaman, 3. tekil), did (geçmiş). Üçünden hangisi gelirse gelsin asıl fiil yalın kalıyor.

  • You like coffee?

    Do you like coffee?

  • Does she likes it?

    Does she like it?

  • Did you went there?

    Did you go there?

be fiili farklı

am/is/are/was/were kendisi yardımcı fiil; do gerekmiyor, sadece özneyle yer değiştiriyor.

  • Do you are ready?

    Are you ready?

  • Does he is a student?

    Is he a student?

  • Did you were there?

    Were you there?

Kipler de kendisi taşıyor

can, will, should, must gibi kipler zaten yardımcı fiil; onlar da öznenin önüne geçiyor.

  • Can you swim?

  • Will you be there?

  • Do you can help?

    Can you help?

Zaten yardımcı fiil varsa

have (perfect), be (continuous) gibi yardımcı fiiller varsa do eklenmiyor; var olan yardımcı öne geçiyor.

  • Have you finished?

    Perfect.

  • Are you working?

    Continuous.

  • Do you have finished?

    Have you finished?

Tonlamayla soru

Konuşmada düz cümleyi yükselen tonla söylemek de soru yapıyor ama bu, şaşkınlık ya da teyit anlamı taşıyor — nötr soru değil.

Bu yüzden "You like coffee?" demek yanlış olmasa da farklı bir şey söylüyor: nötr bir soru değil, şaşkınlık ya da teyit. Nötr soru için yapı değişmeli.

  • You're leaving?

    Şaşırdım — "gidiyor musun?" değil, "gidiyor musun yani?"

  • Are you leaving?

    Nötr soru.

Dolaylı sorularda sıra geri döner

Soru bir cümlenin içine gömüldüğünde soru sırası bozuluyor ve düz cümle sırasına dönüyor. Bu, ileri seviyede en çok hata yapılan yer.

  • Where is she?

    Doğrudan soru.

  • Do you know where is she?

    Do you know where she is?

  • Can you tell me what time does it start?

    Can you tell me what time it starts?

Kendini sına

Cevabı görmeden önce kendin kur.

  • Türkçe: "Burada çalışıyor musun?"

    Do you work here?

    Yardımcı fiil + özne + yalın fiil.

  • Hatayı bul: "Does she lives in Ankara?"

    Does she live in Ankara?

    does varsa fiil yalın.

  • Hatayı bul: "Do you know where is the station?"

    Do you know where the station is?

    Gömülü soruda düz cümle sırası.

  • Türkçe: "Hazır mısın?"

    Are you ready?

    be fiili do istemiyor, kendisi öne geçiyor.

Şimdi konuşarak dene

Bu konuyu gerçek bir konuşmada kullandığında, hata yaptığın anda düzeltme geliyor.

Google ile başla