A1 · 4. Günlük zamanlar
4.2 Üçüncü tekil -s kuralı
Neden zorlanıyoruz
Türkçede fiil her kişide değişiyor: gelirim, gelirsin, gelir, geliriz, gelirsiniz, gelirler. Yani uyum sağlamak bizim için otomatik.
İngilizcede tam tersi bir asimetri var: fiil yalnızca üçüncü tekilde değişiyor, diğer beş kişide hiç dokunulmuyor. Beş kere hiçbir şey yapmayıp bir kere ek eklemek, beyin için "hep aynı" kalıbını bozan beklenmedik bir istisna gibi çalışıyor. Bu yüzden kuralı mükemmel bilen biri bile konuşurken atlıyor.
Dilbilgisi açısından küçük bir hata — anlam hiç bozulmuyor. Ama dinleyen için en belirgin işaretlerden biri; "she work" duyan herkes konuşanın yabancı olduğunu anlıyor. Bu yüzden önceliklendirmeye değer.
Sadece he, she, it
Üçüncü tekil özne — bir kişi ya da bir şey. Çoğulda -s yok. Özne bir isimse, o ismin tekil mi çoğul mu olduğuna bakılıyor.
Uzun özneler yanıltıyor: "The price of the tickets is high" — özne price, tickets değil. Fiilin uyacağı kelime, araya giren sözcükler değil asıl özne.
She work at a hospital.
She works at a hospital.
My brother live in Izmir.
My brother lives in Izmir.
My parents live in Izmir.
Çoğul — -s yok.
Everyone knows that.
everyone tekil sayılıyor.
Yazım değişiklikleri
-o, -ch, -sh, -s, -x ile bitenler -es; sessiz + y ile bitenler y → ies alıyor.
go → goes, do → does, watch → watches, finish → finishes
study → studies, try → tries, carry → carries
play → plays, say → says
Sesli + y: sadece -s.
have → has
Tek düzensiz.
Yardımcı fiil varsa -s düşer
does ya da doesn't zaten üçüncü tekili taşıyor; asıl fiil yalın kalıyor. İki yerde birden işaretlemek, kuralı yeni öğrenenin tipik hatası.
Does she works here?
Does she work here?
He doesn't likes it.
He doesn't like it.
She can speaks English.
She can speak English.
Kipler de aynı: can, will, must sonrası yalın fiil.
Yalnızca geniş zamanda
Bu kural sadece present simple'da geçerli. Geçmişte, gelecekte ve kiplerden sonra -s yok.
She worked yesterday.
Geçmişte kişi ayrımı yok.
She will work tomorrow.
She is working now.
Burada -s değil, be fiili taşıyor.
Alışkanlık haline getirmek
Bu kuralı "bilmek" yetmiyor, otomatikleşmesi gerekiyor. Pratik bir yöntem: üçüncü tekil özne duyduğunda fiile gitmeden önce bir an durmak.
Konuşurken fark edip düzeltmek de iyi: "She work… works at a bank." Kendini düzeltmek hiç düzeltmemekten iyi ve doğal bir öğrenme işareti.
He → works · She → likes · It → costs
My sister → lives · The cat → sleeps · This → means
Kendini sına
Cevabı görmeden önce kendin kur.
Türkçe: "Annem her gün yürüyüş yapar."
My mother walks every day.
Üçüncü tekil → -s.
Hatayı bul: "He don't know."
He doesn't know.
Üçüncü tekilde doesn't; ve ardından fiil yalın.
Hangisi doğru: "The price of the tickets is high" mı "are high" mı?
is high
Özne "price" (tekil), "tickets" değil.
Türkçe: "O İngilizce konuşabilir."
She can speak English.
Kipten sonra fiil yalın — can speaks değil.
Şimdi konuşarak dene
Bu konuyu gerçek bir konuşmada kullandığında, hata yaptığın anda düzeltme geliyor.
Google ile başla