B1 · 14. Edatlar ve phrasal verb'ler
14.1 to, for, with: kime, niçin, neyle
Neden zorlanıyoruz
Türkçede bu üç ilişki üç ayrı ek ile kuruluyor: "Ali'ye verdim" (-e), "Ali için aldım", "kaşıkla yedim" (-le). İngilizcede üçü de edat ve sırası değişiyor.
En sık karışan ikisi to ile for, çünkü Türkçede ikisi de "için" diye çevrilebiliyor:
• Give it to me. → Bana ver. (alıcı)
• I bought it for you. → Senin için aldım. (yararlanan)
Ayrım şu: to bir şeyin gittiği yeri/kişiyi gösteriyor, for ise kimin yararına olduğunu. "Explain it to me" — açıklama bana ulaşıyor. "I'll do it for you" — senin yerine ben yapıyorum.
with ise iki şey yapıyor: birlikte (with my friend) ve neyle (with a knife). Türkçede ikisi de -le eki olduğu için bu kolay — ama "by" ile karıştırılıyor.
to: alıcıya doğru
Bir şey birine ulaşıyorsa to kullanılıyor. Bu fiiller alıcı istiyor: give, send, show, explain, say, write, lend.
İki nesne alabilenler to'yu düşürebiliyor: "Give me the book" = "Give the book to me". Ama explain, describe, suggest bunu yapamıyor — bu üçünde to zorunlu. "Explain me" hatası çok sık ve çok fark ediliyor.
Give it to me.
I sent an email to my boss.
Can you explain it to me?
Can you explain me this?
Can you explain this to me?
explain nesneyi önce alıyor.
She said me the truth.
She told me the truth. / She said it to me.
for: yararına, amacıyla
Bir şey birinin yararına ya da bir amaç içinse for geliyor.
I bought this for you.
Can you do me a favour? / Can you do this for me?
This knife is for cutting bread.
İşlev → for + -ing.
I came here for the meeting.
İsim → for.
I came here for meet you.
I came here to meet you.
Fiil → to.
to mu for mu: iki soru
Karar vermek için sor: bir şey birine ulaşıyor mu (to), yoksa birinin yararına mı (for)?
I gave the book to Ali.
Kitap Ali'ye geçti.
I bought the book for Ali.
Ali için aldım; henüz bende olabilir.
Say hello to her for me.
İkisi bir arada: selam ona gidiyor, benim adıma.
It's good for you.
Yarar → for.
Be nice to her.
Davranış ona yöneliyor → to.
with: birlikte ve neyle
İki işi var: beraberlik ve araç. İkisi de Türkçede -le eki olduğu için sezgi doğru çalışıyor.
I went with my sister.
Birlikte.
He opened it with a knife.
Aletle.
Cut it with scissors.
a man with a beard
Özellik — sahip olduğu şey.
I'm angry with the result.
I'm angry about the result.
Kişiye with, duruma about.
with mi by mı
İkisi de "ile" diye çevriliyor ama with aleti, by yöntemi ya da ulaşımı anlatıyor.
Ayrım şöyle: elinle tutabiliyorsan with, bir yöntem adıysa by. "with a knife" ama "by hand"; "with my phone" ama "by phone" (telefonla, yani telefon yoluyla).
I wrote it with a pen.
Alet.
I sent it by email.
Yöntem.
I came by bus.
Ulaşım.
I came with bus.
I came by bus.
It was written by Orhan Pamuk.
Edilgen cümlede eylemi yapan → by.
Sık karışan kalıplar
Bu üç edatın sabitlendiği kalıplar var; kural çıkarmak yerine kalıp olarak öğrenmek daha hızlı.
listen to / belong to / according to
wait for / look for / pay for / ask for
agree with / argue with / help with / deal with
discuss about it
discuss it
discuss edat almıyor.
marry with her
marry her
marry de edat almıyor.
Kendini sına
Cevabı görmeden önce kendin kur.
Hatayı bul: "Can you explain me this rule?"
Can you explain this rule to me?
explain alıcıyı to ile alıyor.
to mu for mu: "I bought a present ___ my mother."
for my mother
Onun yararına aldım → for.
to mu for mu: "I gave the present ___ my mother."
to my mother
Hediye ona ulaştı → to.
Hatayı bul: "I came here with the train."
I came here by train.
Ulaşım → by.