B1 · 14. Edatlar ve phrasal verb'ler
14.3 Fiil + edat kalıpları
Neden zorlanıyoruz
Türkçede fiilin istediği hal eki var: "beklemek" kimi? (-i hali) ama İngilizcede "wait for". Yani fiilin istediği şey diller arasında birebir karşılık gelmiyor.
Bu yüzden iki yönlü hata çıkıyor:
• Türkçede ek var, İngilizcede edat gerekiyor: "I'm waiting you" ✗ → "waiting for you" ✓
• Türkçede ek var, İngilizcede hiçbir şey gerekmiyor: "discuss about it" ✗ → "discuss it" ✓
Hangi fiilin hangi edatı aldığının mantığı yok — aynı anlamdaki iki fiil farklı edat alabiliyor:
• listen to music ama hear music (edatsız)
• look at it ama watch it (edatsız)
Bu yüzden bu ders bir kural dersi değil, bir liste dersi. İyi haber: liste kısa ve bunlar en sık kullanılan fiiller, yani yatırımın karşılığı hemen geliyor.
En sık dörtlü: to, for, on, about
Fiil + edat kalıplarının büyük kısmı bu dört edattan biriyle kuruluyor.
listen to / belong to / talk to / reply to / happen to
wait for / look for / ask for / pay for / apologise for
depend on / rely on / concentrate on / insist on
think about / talk about / worry about / complain about
Türkçeden gelen eksik edatlar
Türkçede ek olduğu için İngilizcede edatın gerektiği fark edilmiyor. En sık dördü bunlar.
"It depends" tek başına doğru ve çok kullanılıyor — "duruma göre". Ama arkasına bir şey geldiği anda on şart: "It depends on you."
I'm waiting you.
I'm waiting for you.
Listen me.
Listen to me.
Look this.
Look at this.
It depends the weather.
It depends on the weather.
I'm looking a job.
I'm looking for a job.
Edat almayanlar
Bunlar Türkçe sezgiye göre edat istiyor gibi görünüyor ama istemiyor. Fazladan edat koymak da en az eksik koymak kadar fark ediliyor.
discuss about the problem
discuss the problem
marry with him
marry him
enter to the room
enter the room
answer to the question
answer the question
call to me
call me
explain about it
explain it
Aynı anlam, farklı edat
Bu ikililer en çok karıştırılanlar; biri edat alıyor, yakın anlamlısı almıyor.
listen to music / hear music
listen bilinçli, hear kendiliğinden.
look at a photo / watch a film / see a film
arrive at the station / reach the station
talk to someone / tell someone
tell edat almıyor.
wait for the bus / expect a call
expect edat almıyor.
Edat anlamı değiştirenler
Bazı fiiller farklı edatlarla farklı anlamlara geliyor. Bunlar phrasal verb'lere geçişi hazırlıyor.
look after ile look at farkı tam bir tuzak: "Can you look after my bag?" = çantama göz kulak olur musun. "Look at my bag" = çantama bak. İkisi Türkçede de "bakmak".
think about = düşünmek / think of = akla gelmek, fikir bulmak
look at = bakmak / look for = aramak / look after = bakmak (ilgilenmek)
apply for a job = başvurmak / apply to a university
agree with you = sana katılmak / agree on a date = bir tarihte anlaşmak
Edattan sonra -ing
Edattan sonra fiil geliyorsa her zaman -ing alıyor. Bu kesin bir kural ve çok işe yarıyor.
I'm thinking about moving to Izmir.
I'm thinking about to move.
I'm thinking about moving.
Thanks for coming.
She apologised for being late.
I'm looking forward to seeing you.
Buradaki to bir edat → -ing alıyor, mastar değil.
Nasıl öğrenilir
Bunlar kuralla değil, birlikte öğrenilir. Fiili tek başına değil, edatıyla birlikte kartına yaz.
wait → wait for
Kartın ön yüzünde fiil yalnız durmasın.
I'm waiting for the bus.
Tam cümleyle ezberlemek en iyisi.
depend on it / rely on it
Aynı edatı paylaşanları birlikte öğren.
Kendini sına
Cevabı görmeden önce kendin kur.
Hatayı bul: "I'm waiting my friend."
I'm waiting for my friend.
wait for — Türkçede ek olduğu için edat düşüyor.
Hatayı bul: "We discussed about the plan."
We discussed the plan.
discuss edat almıyor.
Hatayı bul: "I'm thinking about to change jobs."
I'm thinking about changing jobs.
Edattan sonra fiil -ing alıyor.
"look after" ne demek?
Bakmak, göz kulak olmak (ilgilenmek).
look at (bakmak) ile karıştırılıyor; ikisi Türkçede de "bakmak".