Korkma KonuşÖğren

B2 · 21. Doğallık

21.5 Sık kullanılan eş dizimler

Neden zorlanıyoruz

Eş dizim (collocation) şu demek: belirli kelimeler belirli kelimelerle birlikte kullanılıyor ve bunun mantığı yok.

• make a decision ✓ / take a decision — İngiliz kullanımında var ama make standart
• do homework ✓ / make homework ✗
• heavy rain ✓ / strong rain ✗
• strong coffee ✓ / heavy coffee ✗

Yağmur neden "ağır", kahve neden "güçlü"? Sebep yok. Alışkanlık.

Bu, Türkçe konuşan biri için özellikle zor çünkü Türkçede farklı eşleşmeler var: "karar vermek", "duş almak", "ödev yapmak". Fiili çevirip İngilizceye taşımak çoğu zaman yanlış eşleşme üretiyor: "give a decision", "take a shower" (bu doğru!), "make homework".

Eş dizimler koçun "doğal değil" dediği durumun en büyük tek sebebi. Cümlen dilbilgisi olarak kusursuz, sadece kelimeler birbirine ait değil.

Çözüm kural değil, biriktirme: fiili yalnız değil, gittiği isimle birlikte öğrenmek.

make ve do

En sık karışan ikili. Kaba bir eğilim var ama istisnalar çok: make üretmek, do bir işi yerine getirmek.

  • make: a decision, a mistake, progress, an effort, money, a difference, a mess, friends

  • do: homework, the dishes, housework, business, research, a favour, exercise, your best

  • make my homework

    do my homework

  • do a mistake

    make a mistake

  • make a research

    do research

    research sayılamaz — "a" da yok.

  • Can you do me a favour?

have, take, get

Bu üçü günlük eylemlerin çoğunu taşıyor ve hangisinin geldiği ezber.

  • have: breakfast, a shower, a break, a look, fun, a baby, a problem

  • take: a photo, a seat, a taxi, medicine, notes, your time, a risk

  • get: a job, a chance, married, lost, dressed, better, ready

  • make a photo

    take a photo

  • take a breakfast

    have breakfast

  • Have a look at this.

    Şuna bir bak.

say, tell, speak, talk

19.4'te dilbilgisi yönü vardı; burada hangi isimle gittikleri.

  • say: hello, sorry, thanks, a word, nothing, yes/no

  • tell: the truth, a lie, a story, a joke, the time, the difference

  • speak: a language, your mind

    speak English.

  • talk: nonsense, business, shop

  • say a lie

    tell a lie

  • tell hello

    say hello

Sıfat eşleşmeleri

"Çok" demenin yolu isme göre değişiyor ve yanlış sıfat hemen fark ediliyor.

Aynı Türkçe sıfat İngilizcede dağılıyor: büyük → big house, high price, heavy traffic, strong wind, wide range. "Big"i her yere koymak en sık yapılan eş dizim hatası.

  • heavy rain / heavy traffic / heavy smoker

  • strong coffee / strong accent / strong opinion

  • deep sleep / deep breath / deep trouble

  • high price / high temperature / high standards

  • strong rain

    heavy rain

  • big price

    high price

  • hard rain

    heavy rain

İş ve e-posta eş dizimleri

Resmi yazışmada bu eşleşmeler standart; doğru kullanmak kaydı hemen yükseltiyor.

  • attend a meeting

    join değil attend.

  • meet a deadline / miss a deadline

  • reach an agreement / make an offer

  • raise a concern / address an issue

  • take responsibility / take action

  • do a meeting

    have a meeting / hold a meeting

Zarf eşleşmeleri

Hangi zarfın hangi sıfatla gittiği de sabit.

  • absolutely certain / absolutely right

    "very certain" tuhaf.

  • deeply concerned / highly unlikely

  • bitterly disappointed / fully aware

  • perfectly normal / completely different

  • very delicious

    absolutely delicious

    Kesin sıfatlar very almıyor.

Nasıl biriktirilir

Eş dizim ezberlenmiyor, toplanıyor. Kelime kartını tek kelime değil eşleşme olarak yazmak tek etkili yol.

  • decision = karar

    make a decision = karar vermek

    Kartın bu olmalı.

  • I need to make a decision by Friday.

    Tam cümle en iyisi.

  • Koç "daha doğal" bir alternatif önerdiğinde o eşleşmeyi karta al.

  • Aynı fiille gidenleri birlikte öğren: make a decision, make a mistake, make progress.

Kendini sına

Cevabı görmeden önce kendin kur.

  • make mı do mu: "___ my homework"

    do my homework

    Bir işi yerine getirmek → do.

  • Hatayı bul: "There was strong rain yesterday."

    There was heavy rain yesterday.

    rain heavy ile gidiyor, strong ile değil.

  • Hatayı bul: "Can you make a photo of us?"

    Can you take a photo of us?

    photo take ile gidiyor.

  • Hatayı bul: "He said a lie."

    He told a lie.

    lie tell ile gidiyor.

  • Kelime kartına "decision" nasıl yazılmalı?

    make a decision = karar vermek

    Tek kelime değil, eşleşme olarak öğrenilmeli.

Şimdi konuşarak dene

Bu konuyu gerçek bir konuşmada kullandığında, hata yaptığın anda düzeltme geliyor.

Google ile başla